【นักดับเพลิงอธิบาย】แผ่นดินไหว: ทำอย่างไรให้รอดใน 1 นาทีแรก และปลอดภัยต่อใน 72 ชั่วโมงถัดไป

แผ่นดินไหวทำให้คนบาดเจ็บจำนวนมากจาก “ของตกใส่” “กระจกแตก” และ “การกลับเข้าอาคารเร็วเกินไป” ไม่ใช่เพราะอาคารถล่มทันทีเสมอ การรอดจึงอยู่ที่การทำถูกในนาทีแรก และการจัดการความเสี่ยงหลังจากนั้น

■① 1 นาทีแรก: ก้ม–หลบ–จับ เพื่อกันศีรษะและคอ

ทันทีที่รู้สึกสั่น ให้ก้มลง หลบใต้โต๊ะที่แข็งแรงหรือชิดผนังด้านใน ใช้แขนหรือหมอนป้องกันศีรษะกับต้นคอ และจับโต๊ะหรือจุดหลบให้มั่น ห้ามวิ่งออกไปทางกระจกขณะยังสั่น และอย่าใช้ลิฟต์เด็ดขาด

■② หลังแรงสั่นหยุด: ออกจากอาคารอย่างเป็นระบบ

เช็กคนในบ้านก่อน แล้วออกจากอาคารโดยใช้บันไดเท่านั้น ระวังเศษกระจกและของหล่นระหว่างทาง ใส่รองเท้าหุ้มส้นทันทีถ้ามี เพื่อป้องกันการบาดเจ็บจากเศษคม

■③ จุดปลอดภัย: ไปพื้นที่โล่ง ห่างอาคารและเสาไฟ

ไปพื้นที่โล่งที่ห่างจากอาคาร กระจก เสาไฟ ป้าย และสิ่งที่อาจหล่นลงมา อย่ารวมตัวใกล้ผนังหรือใต้ระเบียง เพราะสั่นสะเทือนรองอาจทำให้ชิ้นส่วนหล่นได้

■④ ตรวจ 3 ความเสี่ยงก่อนกลับเข้า: ไฟ–แก๊ส–โครงสร้าง

ก่อนกลับเข้าอาคาร ให้ตรวจ

• กลิ่นแก๊ส/กลิ่นไหม้
• ควันหรือประกายไฟ
• รอยร้าวใหม่ ผนังเอียง ฝ้าเพดานหล่น
  หากสงสัยว่าไม่ปลอดภัย ให้ถอยออกและแจ้งเจ้าหน้าที่ อย่าฝืนกลับเข้าไปเก็บของ

■⑤ ระวังสั่นสะเทือนรอง: อยู่ห่างสิ่งหล่น และอย่ากลับเข้าเร็ว

สั่นสะเทือนรองอาจมาเมื่อไหร่ก็ได้ และทำให้ของที่ค้างอยู่หล่นลงมา ถ้าจำเป็นต้องกลับเข้าไป ให้เข้าแบบสั้นที่สุด หยิบของจำเป็นเท่านั้น แล้วออกมาอยู่พื้นที่โล่งต่อ

■⑥ เตรียม “ชุดหยิบได้ใน 30 วินาที” สำหรับหลังแผ่นดินไหว

เตรียมของจำเป็นไว้ใกล้ประตู เช่น โทรศัพท์ พาวเวอร์แบงก์ ยาประจำตัว น้ำดื่ม เอกสารสำคัญในซองกันน้ำ และไฟฉาย เป้าหมายคือหยิบได้โดยไม่ต้องค้นหา เพราะหลังแผ่นดินไหวบ้านอาจมืด ของกระจัดกระจาย และอาจต้องออกทันที

■⑦ น้ำและสุขอนามัย: ลดป่วยในช่วง 72 ชั่วโมงแรก

หลังแผ่นดินไหวอาจเกิดไฟดับ น้ำประปาไหลอ่อน หรือระบบสาธารณะขัดข้อง เตรียมน้ำดื่มและน้ำใช้ขั้นต่ำ อุปกรณ์ล้างมือ ทิชชู่เปียก และชุดปฐมพยาบาลพื้นฐาน เพื่อป้องกันการป่วยจากท้องเสียหรือการติดเชื้อจากแผลเล็กๆ

■⑧ บทเรียนจากภาคสนาม: ความผิดพลาดที่พบบ่อยคือ “รีบวิ่ง” และ “รีบกลับเข้า”

ในฐานะอดีตนักดับเพลิง ผมเห็นบ่อยว่าคนบาดเจ็บเพราะรีบวิ่งลงบันไดตอนยังสั่น หรือกลับเข้าไปเอาของทันทีแล้วเจอสั่นสะเทือนรอง สิ่งที่ช่วยชีวิตจริงคือทำตามลำดับ: กันหัวก่อน ออกอย่างเป็นระบบ ไปพื้นที่โล่ง และรอให้ปลอดภัยก่อนกลับเข้า

■สรุป｜แผ่นดินไหวรอดได้ด้วยการกันศีรษะในนาทีแรก และลดความเสี่ยงหลังแรงสั่นหยุด

ทำให้ถูกในนาทีแรกด้วย ก้ม–หลบ–จับ จากนั้นออกจากอาคารอย่างเป็นระบบ ไปพื้นที่โล่ง ตรวจไฟ–แก๊ส–โครงสร้าง และระวังสั่นสะเทือนรอง พร้อมเตรียมน้ำ แสง และของจำเป็นสำหรับ 72 ชั่วโมงแรก

บทสรุป:
แผ่นดินไหวรอดได้ด้วยการกันศีรษะในนาทีแรก และไม่กลับเข้าอาคารเร็วเกินไป
ในฐานะอดีตนักดับเพลิง ผมย้ำว่า “ความเร็วที่ถูก” สำคัญกว่าความเร็วที่ตื่นตระหนก ถ้าคุณทำตามลำดับให้ชัด ครอบครัวจะปลอดภัยขึ้นอย่างมาก